Εφημερίδα Κοινωνική

Άρης Διαμαντόπουλος:Η Απόφαση μέσα από Σκέψεις του Πλάτωνος

 Breaking News

Άρης Διαμαντόπουλος:Η Απόφαση μέσα από Σκέψεις του Πλάτωνος
02 Φεβρουαρίου 2018

Η Απόφαση μέσα από Σκέψεις του Πλάτωνος

*Του Άρη Διαμαντόπουλου

Υποστράτηγος ε.α

Ψυχολόγος – Διδάκτωρ Φιλοσοφίας

«Είναι γεγονός αναμφισβήτητο, ότι η απόφαση αποτελεί την κορυφαία πράξη που χαρακτηρίζει τη φυσιογνωμία οιουδήποτε ηγέτη, αλλά και κάθε ανθρώπου, ιδιαίτερα σε κρίσιμες καταστάσεις των ημερών του.

Το ήθος, η παιδεία, η αγωγή, οι αρετές και οι αρχές του ηγέτη μορφοποιούνται και παίρνουν υπαρξιακή πλέον οντότητα με την απόφασή του.

Η απόφαση του ηγέτη είναι το καταστάλαγμα όλων των διανοητικών επεξεργασιών των παραγόντων που επηρεάζουν αυτή και των οποίων τις διαστάσεις ο ηγέτης ερευνά και μελετά πριν καταλήξει στην απόφασή του, η οποία πρέπει να είναι υπεύθυνη και συνεπής. «Προαίρεση» ονομάζει ο Αριστοτέλης την περιεσκεμμένη απόφαση, η οποία γι αυτόν χαρακτηρίζει τις αρετές και εν γένει την προσωπικότητα του ηγέτη.1

Στη συνέχεια θα εκτεθούν ορισμένα βασικά στοιχεία για την απόφαση, όπως αυτά δύνανται να προκύψουν από διάφορες σκέψεις του Πλάτωνος.

Ανάλυση Παραγόντων

Στον «Φαίδωνα» ομιλεί για την αρμονία, η οποία είναι σύνθεση των στοιχείων της, άρα και η απόφαση είναι μία αρμονική σύνθεση των παραγόντων της προς ένα σκοπό.2

Οι παράγοντες όμως αυτοί που θα συνθέσουν την τελική απόφαση, προκύπτουν από εμπεριστατωμένη έρευνα, η οποία ιδιαίτερα τονίζεται στον «Σοφιστή», προκειμένου να προσδιορισθεί η ουσία των πραγματικών και όχι των φανταστικών ανύπαρκτων πραγμάτων.

Διότι, τότε η απόφαση είναι καταδικασμένη σε αποτυχία, αλλά και καταστροφές δύναται να επιφέρει.

Επίσης, τονίζεται ως πρωταρχική σημασία που έχει ο σχεδιασμός της έρευνας για τη συγκέντρωση των πληροφοριών επί των παραγόντων που επηρεάζουν την απόφαση.

Ιδιαίτερα, για την ορθή απόφαση πρέπει να υπολογισθεί ο πρωταρχικός παράγοντας, ιεραρχικά κατά προτεραιότητα από πλευράς σημαντικότητας. Αυτή η επιλογή χαρακτηρίζει την ικανότητα του ηγέτη, ώστε να μην παρασυρθεί από άλλους δευτερεύοντες ή και από αλλότριους παράγοντες.

Η επιλογή του «αρχηγικού» παράγοντα, στον οποίο κατ’ ουσία ο ηγέτης θα στηρίξει την απόφαση που απαιτεί εκ μέρους του οξυδέρκεια, ευρύτητα διάνοιας, στρατηγικό και ταυτοχρόνως τακτικό νου, ώστε να μπορεί να ξεχωρίζει τα μεγάλα από τα μικρά.3

Στον «Τίμαιο» ο Πλάτων θα τονίσει τον διαχωρισμό των μονίμων από τους μεταβλητούς παράγοντες, αφού ληφθούν σοβαρά υπ’ όψιν τα αξιώματα που ισχύουν σε κάθε κανόνα για τη λήψη της κατάλληλης απόφασης.4

Ακόμη, ο Πλάτων στον «Λάχη» θέτει και το θέμα της μελλοντικής ισχύος των αποφάσεων, οι οποίες αποτελούν βασική απαίτηση για τη στρατηγική επιστήμη, αλλά θα μπορούσε κάποιος να προσθέσει και για την πολιτική επιστήμη.5

Ενώ στους «Νόμους» διατυπώνεται, ότι οι αποφάσεις του πολιτικού αλλά και του στρατιωτικού ηγέτη πρέπει να είναι εντός του συνολικού έργου της πολιτείας, αφού αρχικά λαμβάνονται υπ’ όψιν οι προτάσεις απ’ όλες τις άλλες αρχές και τις διοικήσεις της «πόλης».6

Αν τελικά, επιδιωκόταν μία ανακεφαλαίωση της παραπάνω παρουσίασης των παραγόντων, σύμφωνα με σκέψεις του Πλάτωνος, ό ίδιος θα προτιμούσε αυτά που λέει στον «Ευθύδημο», ότι η διαδικασία της έρευνας, της συλλογής πληροφοριών, της ανάλυσής τους προς σύγκριση και ερμηνεία μεταξύ τους προς εξαγωγή συμπεράσματος και λήψη της απόφασης, απαιτεί τάξη και σειρά προτεραιότητας, ώστε όλοι οι παράγοντες να έχουν τον «λόγο» τους και η απόφαση να είναι εντός του αρχικού τεθέντος σκοπού.7

Διοικητική Λειτουργία

Επί πλέον των παραπάνω παραγόντων για την ορθή απόφαση, σημαντικό ρόλο παίζει η προσωπικότητα των ηγετών, αλλά και των συμβούλων τους, όπως προκύπτει από τις συμβουλές του Σωκράτη στον νεαρό Αλκιβιάδη, που ήθελε να ηγηθεί της πόλης των Αθηνών.

Ότι ο αρχηγός δεν αποβλέπει πως θα είναι καλύτερος στην διοίκηση από τους υφισταμένους του συναγωνιζόμενος με αυτούς, αλλά πως θα είναι καλύτερος στην παιδεία και στις δοκιμασίες από τους αντιπάλους του αρχηγούς.

Πρέπει όμως να σημειωθεί –επεκτείνοντας τις νουθεσίες του Σωκράτη- ότι η αξία του ηγέτη κρίνεται και από την ικανότητά του να επιλέγει τους κατάλληλους συμβούλους, των οποίων οι εισηγήσεις να συμβάλλουν στην ορθή απόφασή του. Στην απόφασή του δε για πόλεμο πρέπει να υπολογίζεται και η οικονομική δύναμη του αντιπάλου, στην οποία ασφαλώς προσμετράται η στρατιωτική ισχύς, πρέπει όμως να υπολογίζεται και η οικονομική ευρωστία του αντιπάλου.8

Πράγματι, όταν μία χώρα έχει δικές της πηγές παραγωγής πλούτου και αγαθών, είναι οικονομικά αυτοδύναμη και αυτάρκης, αποκτά πολεμική ισχύ, με συνέπεια να μην είναι εξαρτημένη από άλλη ισχυρότερη δύναμη, αλλά από τις δικές της δυνατότητες να ρυθμίζει και τις αποφάσεις της.

Επίσης ο Πλάτων στους «Νόμους» συνιστά, ότι στην διοίκηση της «πόλης» πρέπει να προσλαμβάνονται αυτοί που χρειάζονται, αφού πρώτα μελετήσουν και εξετασθούν στα θέματα που αφορούν την δημόσια διοίκηση. Πριν όμως από τον διορισμό των κατάλληλων προσώπων στην δημόσια διοίκηση, ο νομοθέτης πρέπει να προβλέπει και να ορίζει τις αναγκαίες αρχές και με ποιο τρόπο πρέπει η «πόλη» να διοικείται.9

Παράδειγμα οργάνωσης και διοίκησης ο Πλάτων στον «Κριτία», αναφέρει την πολιτεία της Ατλαντίδας, η οποία δεν περιοριζόταν μόνο στην Κυβέρνηση και τους Περιφερειάρχες, αλλά επεκτεινόταν σε Επαρχίες και Δήμους, στους αρχηγούς των οποίων ο κλήρος είχε διανεμηθεί έτσι ώστε να έχουν διοικητική και οικονομική αυτάρκεια.10

Για το μεγαλείο της πολιτείας της Ατλαντίδας ο Πλάτων ομιλεί και στον «Τίμαιο», η οποία, ως νήσος η ίδια, εξουσίαζε πολλά άλλα νησιά και μέρη της ηπείρου.

Επί πλέον αυτών, εξουσίαζαν ακόμα από τη Λιβύη μέχρι την Αίγυπτο και από την Ευρώπη μέχρι την Τυρρηνία.11

Τέλος, ο Πλάτων στην διοίκηση της πόλης δεν παρέλειψε επίσης στους «Νόμους» να μιλήσει για τους μέτοικους, οι οποίοι αναζωογονούν την πόλη και ότι για την προσαρμογή και την αφομοίωση αυτών πρωτεύοντα ρόλο παίζει ο χρόνος, ώστε οι μέτοικοι να αισθανθούν φίλοι με τους άλλους πολίτες της πόλης.

Ασφαλώς ο Πλάτων κάνει λόγο για τους αναγκαίους στην πόλη μέτοικους, οι οποίο θα είναι και χρήσιμοι σ’ αυτήν.

Επειδή όμως το θέμα με τους μέτοικους έχει και σήμερα επικαιρότητα με την αθρόα είσοδο μεταναστών από την Ασία και την Αφρική, κυρίως μέσω Ελλάδας, σε όλες τις χώρες της Ευρώπης, αξίζει να επαναληφθεί η φράση του Πλάτωνος, που λέει σ’ ένα άλλο σημείο των «Νόμων» του:

«Ότι η επίθεση των Περσών εναντίον των Ελλήνων ήταν μία επίθεση εναντίον όλων εκείνων που κατοικούσαν στην Ευρώπη».

Με άλλα λόγια ο Πλάτων απευθυνόμενος σήμερα στους Ευρωπαίους εταίρους μας θα τους έλεγε:

Ότι για την ασφάλεια των ιδικών σας λαών είναι και δική σας υποχρέωση η ασφάλεια των θαλασσίων συνόρων της Ελλάδας…!

Ελεγκτικοί Μηχανισμοί

Ως ασφαλιστικές δικλείδες στην ορθή και στη θετική αποτελεσματικότητα των αποφάσεων, ο Πλάτων θέτει, ως ελεγκτήν, τον νου αυτού του ιδίου του ηγέτη, αλλά και την κριτική των άλλων. Διότι, έτσι μπορούν να αποφευχθούν οι τυχόν καταστροφές στην πόλη από τις, κατά την φαντασία, «δόξες» ή και τα «νομίσματα» ενός ηγέτη.12

Αλλά, όπως επίσης συμπληρώνει στον «Φαίδρο» ο Πλάτων, ο φρόνιμος άνθρωπος και πολύ ιδιαίτερα ο ηγέτης, δεν πρέπει να καταγίνεται για να αρέσει στους δουλικούς, αλλά στους αγαθούς ανθρώπους και στους αγαθούς άλλους επίσης ηγέτες.13

Με άλλα λόγια, ο Πλάτων θέτει τις αποφάσεις του ηγέτη, πριν αυτές ληφθούν, όχι υπό την κρίση του πλήθους, αλλά υπό την κριτική των επαϊόντων και αγαθών ανθρώπων, διότι κατ’ αυτόν τον τρόπο μειώνεται ή και ελαχιστοποιείται ακόμη περισσότερο η απόσταση μεταξύ θεωρίας και πράξης, ώστε η απόφαση να είναι πραγματικότερη.

Με αυτό το πνεύμα τίθεται στον «Πολιτικό» το ερώτημα:

Αν η διοικητική ανήκει στην κριτική, όπως συμβαίνει στον θεατή, ή στην επιτακτική τέχνη, που αρμόζει στον Κυβερνήτη.

Στην πραγματικότητα πρόκειται για δύο όψεις μίας και της αυτής διοικητικής τέχνης.

Διότι, η πρώτη όψη αφορά την έκδοση της απόφασης, κατόπιν έρευνας και μελέτης όλων των παραγόντων που επηρεάζουν αυτήν και η άλλη όψη είναι η δυνατότητα εφαρμογής της στην πράξη, προς τυχόν βελτιώσεις, προκειμένου να επιτευχθεί ο σκοπός της.

Ο Πλάτων όμως δεν αρκείται στην απλή κριτική για τις παράνομες και καταχρηστικές αποφάσεις των αρχόντων, αλλά υποχρεώνει αυτούς να λογοδοτούν ενώπιον των δικαστηρίων κατόπιν καταγγελίας των πολιτών, ενώ σήμερα οι άρχοντες απολαμβάνουν την πολιτική τους ασυλία.14

Τέλος, ο Πλάτων στον «Σοφιστή» τονίζει ιδιαίτερα την σπουδαιότητα της αμφισβήτησης και του κριτικού ελέγχου, θεωρώντας αυτές τις πράξεις μεγάλους καθαρμούς και ότι τον έλεγχο δεν πρέπει να αποφεύγει ακόμη και αν είναι μεγάλος βασιλιάς.

Συμπέρασμα

Αυτή είναι μία πρωτότυπη προσέγγιση της μεθοδολογίας λήψης της απόφασης για την επιτυχία ενός σκοπού, σύμφωνα με την προσαρμογή σχετικών σκέψεων του Πλάτωνος στη σύγχρονη αντίληψη.

Όπως παρατηρείται, αν και οι σκέψεις του Πλάτωνος έχουν ληφθεί από ένα ευρύ φάσμα των έργων του, οι σκέψεις που εκτίθενται παρουσιάζουν μία συνέχεια, ώστε η δομή της να έχει άμεση ανταπόκριση στη σημερινή πραγματικότητα.

Έτσι ώστε να μας επιτρέπουν να εξαχθεί το αποφθεγματικό συμπέρασμα που ισχύει και σήμερα, ότι η απόφαση του ηγέτη, αλλά και κάθε ανθρώπου, πρέπει να είναι:

Σκόπιμη, Έγκαιρη και Δυνατή.»

Σημειώσεις-Σχόλια 

1. Αριστοτέλης. Ηθικά Νικομάχεια. Παράγραφος 1111b, 1112a/15, 1112b/10, 1113b/5-10. Μετάφραση-Σχόλια Ανδρέας Δαλέζιος. Εκδόσεις Πάπυρος. Αθήνα 1975.

2. Πλάτων. Φαίδων. Παράγραφος 93a. Μετάφραση-Σχόλια Κ.Θ. Αραπόπουλος. Εκδόσεις Πάπυρος. Αθήνα.

3. Πλάτων. Σοφιστής. Παράγραφος 218b, 237b, 242b, 243d. Μετάφραση-Σχόλια Δημήτρης Γληνός. Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος. Αθήνα.

4. Πλάτων. Τίμαιος. Παράγραφος 28b, 54a. Μετάφραση-Σχόλια Θ. Βλυζάκης-Χ. Παπαναστασίου. Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος. Αθήνα.

5. Πλάτων. Λάχης. Παράγραφος 198d-199a. Μετάφραση-Σχόλια Β. Τατάκης-Ηλίας Λάγιος. Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος. Αθήνα.

6. Πλάτων. Νόμοι. Παράγραφος 768d. Πρόλογος Κ.Δ. Γεωργούλης. Μετάφραση-Σχόλια Κων/νος Φίλιππας. Εκδόσεις Πάπυρος. Αθήνα 1975.

7. Πλάτων. Ευθύδημος. Παράγραφος 301e. Μετάφραση-Σχόλια Ηλίας Λάγιος. Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος. Αθήνα.

8. Πλάτων. Αλκιβιάδης. Α΄ Παράγραφος 119d-e, 123a-b. Μετάφραση-Σχόλια Ε.Κ. Λιακάκος. Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος. Αθήνα.

9. Πλάτων. Νόμοι. Παράγραφος 809c, 957a. Πρόλογος Κ.Δ. Γεωργούλης. Μετάφραση-Σχόλια Κων/νος Φίλιππας. Εκδόσεις Πάπυρος. Αθήνα 1975.

10. Πλάτων. Κριτίας. Παράγραφος 114a, 118b, 119a. Μετάφραση-Σχόλια Γ. Κορδάτος. Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος. Αθήνα.

11. Πλάτων. Τίμαιος. Παράγραφος 25a, 25b. Μετάφραση-Σχόλια Θ. Βλυζιώτης-Χ. Παπαναστασίου. Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος. Αθήνα.

12. Πλάτων. Νόμοι. Παράγραφος 850e, 963a. Πρόλογος Κ.Δ. Γεωργούλης. Μετάφραση-Σχόλια. Κων/νος Φίλιππας. Εκδόσεις Πάπυρος. Αθήνα 1975.

13. Πλάτων. Φαίδρος. Παράγραφος 274a. μετάφραση-Σχόλια Ηλίας Στέφανος Χ. Παππάς. Εκδόσεις Πάπυρος. Αθήνα.

14. Πλάτων. Πολιτικός. Επιμέλεια Ευάγγελος Παπανούτσος. Μετάφραση-Σχόλια Ηλίας Λάγιος. Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος. Αθήνα.

15. Πλάτων. Σοφιστής. Παράγραφος 230d. μετάφραση-Σχόλια Δημήτριος Γληνός. Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος. Αθήνα.

19. Διασκευή Σχεδία και Στρατιωτικό Εγχειρίδιο. Εκδόσεις Γενικό Επιτελείο Στρατού. Αθήνα 1958.

20. Διασκευή Σχεδιαγράμματος. Οι Διοικούντες τις Ένοπλες Δυνάμεις σε μία Νέα Εποχή. Δεκέμβριος 1973. Τρόποι Επικοινωνίας και Διοίκησης Μονάδων. Αύγουστος 1984. Περιοδικό Στρατιωτική Επιθεώρηση. Εκδόσεις Γενικό Επιτελείο Στρατού.

21. G.R. Schwatzenberg. Πολιτική Κοινωνιολογία. Επιμέλεια Αριστόβουλος Μάνεσης. Τόμος 1ος. Το Πολιτικό Σύστημα. Σελίδες 168-169. Εκδόσεις Παρατηρητής. Αθήνα.

22. Το Σχεδιάγραννα. Σύγχρονες Απόψεις της Σχολής Πολέμου των Η.Π.Α. Περί Ηγεσίας. Περιοδικό Στρατιωτική Επιθεώρηση. Εκδόσεις Γενικό Επιτελείο Στρατού. Απρίλιος 1975.

23. Το παρόν κεφάλαιο για την «Απόφαση» αποτελεί επί πλέον και μία από τις «Αρχές Ηγεσίας» και είναι διασκευή από το σύγγραμμα του Άρη Διαμαντόπουλου με τον τίτλο «Ο Πλατωνικός Ηγέτης».

 


Σχετικά άρθρα

Τελευταια

Swiffy Output
Εφημερεύοντα Φαρμακεία ΑΤΤΙΚΗΣ