Εφημερίδα Κοινωνική

Μια σημαντική έρευνα από τον Πρόεδρο της ΠΕΠΕΝ Cpt. Μανώλη Τσικαλάκη

 Breaking News

Μια σημαντική έρευνα από τον Πρόεδρο της ΠΕΠΕΝ Cpt. Μανώλη Τσικαλάκη
31 Οκτωβρίου 2017

Ο όρος Ναυσιπλοΐα (Αγγλ. Navigation) (ναυς + πλους) χρησιμοποιείται στο ναυτικό και ναυτιλιακό χώρο συνήθως με τρεις έννοιες: Ως επιστήμη – Τεχνική: Υπό την έννοια αυτή η Ναυσιπλοΐα είναι επιστήμη και εκείνη η τεχνική με τις οποίες επιτυγχάνεται η ασφαλή διακυβέρνηση του πλοίου. Περιλαμβάνει ένα σύνολο κανόνων και επαγγελματικών γνώσεων απαραίτητων για το σκοπό αυτής. Αυτή η έννοια είναι ταυτόσημη με τη θαλασσοπλοΐα ή θαλασσοπορία.

Ως κατηγορία πλόων: Υπό την έννοια αυτή η Ναυσιπλοΐα αφορά κάποια κατηγορία πλόων που συνδέονται με κοινά γνωρίσματα κυρίως του θαλάσσιου χώρου που πραγματοποιείται π.Χ. παράκτιος ναυσιπλοΐα (coasting) αντί του όρου ακτοπλοΐα, ή ναυσιπλοΐα εσωτερικών υδάτων (In Land navigation). Στη τελευταία αυτή περίπτωση ό όρος λαμβάνει επίσημο χαρακτήρα όταν εκδίδονται ειδικοί κανονισμοί ναυσιπλοΐας (Regulations of Navigations) που αποτελούν κοινές υποχρεωτικές ρυθμίσεις , όπως για παράδειγμα η κυκλοφορία στα στενά της Μάγχης, στα στενά του Ορμούζ, του Βοσπόρου αλλά και του λιμένα Πειραιά.

H ιστορία της ναυσιπλοΐας που άρχισε σαν τέχνη και εξελίχθηκε σε επιστήμη χάνεται στα βάθη των αιώνων. Υποθέτουμε ότι στην απλούστατη μορφή της πρέπει να αρχίζει από τον πρώτο άνθρωπο που η περιέργεια του ή το αίσθημα της αυτοσυντηρήσεως του τον έκαναν παρατηρώντας διάφορα αντικείμενα να θελήσει να τα προσεγγίσει απομακρυνόμενος από τη βάση του.

Έτσι κάπως αρχίζει η ναυτιλία κατά πρώτον στην ξηρά.

Το πρώτο του τόλμημα στο νερό πιθανόν ήρθε λίγο αργότερα παρατηρώντας μερικά επιπλέοντα αντικείμενα, πιθανώς ένα κορμό. Με τα ίδια αισθήματα που προαναφέραμε σκέφτηκε ότι αυτό το αντικείμενο που επιπλέει θα μπορούσε να τον βοηθήσει στις περιπλανήσεις του.

Η ναυσιπλοΐα στη θάλασσα, γεννήθηκε λοιπόν όταν ο άνθρωπος επιχείρησε να οδηγήσει το σκάφος του οποιασδήποτε μορφής κι αν ήταν αυτό. Η πρώτη επιχείρηση ναυσιπλοΐας είχε την μορφή πλοήγησης η οποία προήλθε όταν ο άνθρωπος εξοικειώθηκε με διάφορα σημεία ξηράς τα οποία χρησιμοποιούσε ως οδηγούς. Η ναυτιλία εξ αναμετρήσεως ήλθε αργότερα όταν αυτός ριψοκινδύνευσε να απομακρυνθεί από τα σημάδια της ξηράς και να μπορεί να προσδιορίζει με άλλο τρόπο τις θέσεις του.

Η αστροναυτιλία, όπως είναι γνωστή σήμερα περίμενε κάπως για να αποκτηθούν κατά πρώτον πληροφορίες σχετικές με τις κινήσεις των ουρανίων σωμάτων. Εδώ μπορούμε να πούμε ότι γνωρίζοντας την συμβολή των αρχαίων Ελλήνων αστρονόμων, τα ουράνια σώματα εχρησιμοποιήθησαν σχεδόν από την αρχή ούτως ώστε να μπορεί να διευθύνει ο ναυτίλος της εποχής εκείνης την πορείαν του.

naysiploiia

Γνωρίζουμε περίπου διακόσιους αρχαίους Έλληνες μεγάλους αστρονόμους των οποίων τις θεωρίες οι μεταγενέστεροι ξένοι αντέγραψαν, παρουσιάζοντας πολλά επιτεύγματα των Ελλήνων ως δικά τους. Εκτός λοιπόν από τις γνώσεις πρέπει να μνημονεύσουμε και πλήθος ναυτικών οργάνων δική τους επινοήσεως τα οποία φυσικά χρησιμοποιούσαν για τις ουράνιες παρατηρήσεις τους και τα οποία φυσικά εχρησιμοποιήθηκαν και πάνω στα πλοία για τον προσδιορισμό του στίγματος.

Η ηλεκτρονική ναυτιλία είναι η σύγχρονος μορφή ναυσιπλοΐας η οποία ήρθε πολύ αργότερα για να επιλύσει όλα τα προβλήματα και μετατρέπει την τέχνη σε επιστήμη όπως αρχικώς αναφέραμε. Αναλύοντας τα ανωτέρω, θα αναφέρουμε αυτό που είναι γνωστό σε όλους. Η ναυσιπλοΐα είναι η μέθοδος των κινήσεων ενός σκάφους από το ένα σημείο στο άλλο. Για να γίνει αυτό με ασφάλεια είναι μια τέχνη. Σε 6.000-8.000 χρόνια ο άνθρωπος μετέτρεψε αυτή την τέχνη σε επιστήμη. Η ναυσιπλοΐα, είναι κοινώς γνωστόν, συνίσταται στο να έχει ο ναυτίλος ένα χάρτη να προσδιορίζει την πορεία και τη ν απόσταση, μία πυξίδα να το κυβερνάει και τα μέσα προσδιορισμού της θέσεως του πλοίου κατά την διάρκεια του ταξιδιού.

Τα είχε όμως;

Εις την σύγχρονη ναυτιλία, αυτά όλα, είναι εργαλεία στα χέρια του ναυτίλου. Μεγάλα όμως ταξίδια στην ιστορία εξετελέσθησαν χωρίς αυτά τα απαραίτητα. Η ιστορία αναφέρει ένα μεγάλο αριθμό ταξιδιών ποικίλης ναυτιλιακής σημασίας, πολύ λίγα είναι γνωστά κατά την επική εποχή.

Από το 8000 π.Χ. έως το τέλος της ελληνιστικής περιόδου οι Έλληνες έχουν να επιδείξουν τέτοια ανάπτυξη στην ναυτική τέχνη όσο κανένας άλλος λαός. Και γι” αυτό, για πολλούς αιώνες, ήταν οι κυρίαρχοι των θαλασσών. Η δύναμη στηρίζεται στη γνώση και τέτοια γνώση είχαν σε όλους τους τομείς της ναυτιλίας. Γνώσεις στην αστρονομία, που συνέβαλε στην ανάπτυξη της γεωγραφίας, της χαρτογραφίας της πλεύσης σε ανοικτό πέλαγος και γνώσεις ναυπηγικής. Επίσης έχουν να επιδείξουν πλήθος ναυτικών οργάνων, χαρτών, ανεμολογίων, ανεμοσκοπίων, αστρολάβων ηλιακά ρολόγια, δρομόμετρα, ουράνιες. σφαίρες κλπ.

Μέσα στο πέρασμα του χρόνου, εκτελέστηκαν ένας μεγάλος αριθμός ταξιδιών. Επίσης είναι αποδεδειγμένο ότι έγιναν μετακινήσεις μερικών ομάδων περίπου το 2200 π.Χ. Αυτό το βλέπουμε στο ότι, όπου έφθασαν οι Ευρωπαίοι Εξερευνητές βρήκαν τις περιοχές αυτές ήδη κατοικημένες.

Το πώς βρέθηκαν οι λαοί εκεί είναι κάτι το συγκεχυμένο. Μία εκδοχή μας οδηγεί ότι είχαν ανεπτυγμένο σε μεγάλο βαθμό το ένστικτο, που οδηγεί όπως το έχουν μερικά πουλιά, έντομα, ψάρια και άλλα ζώα.

naysiploiia1

Από τις αρχαιότερες, αλλά με άριστες πληροφορίες, διαπιστωμένες σήμερα, είναι το βιβλίο παρατηρήσεων γραμμένο από τον Πυθέα τον Μασσαλιώτη, έλληνα αστρονόμο και ναυτίλο. Γεννήθηκε στη Μασσαλία η οποία ήταν αποικία των Φωκαέων και ιδρύθηκε το 600 π.Χ. Επίσης υπήρξε διακεκριμένος μαθητής του Αριστοτέλους.

Χρονολογικώς περίπου το 330 π.Χ. απέπλευσε από ένα Μεσογειακό λιμάνι και ακολούθησε πορεία προς την Αγγλία. Από εκεί, ριψοκινδύνευσε Βόρεια στην Σκωτία και την Θούλη, την σημερινή Ισλανδία, την μυθική χώρα του μεσονυκτίου Ήλιου. Πήγε και εξερεύνησε τα Φιορντς της Νορβηγίας και τους ποταμούς της ΒΔ Γερμανίας. Επίσης πολύ πιθανόν να εισήλθε στη Βαλτική.

Το ταξίδι του Πυθέα είναι σημαντικό εις το ότι εργάσθηκε χωρίς πυξίδα, εξάντα, χρονόμετρο ή ηλεκτρονικά βοηθήματα που τόσο κοινά είναι σήμερα.

Μερικοί ιστορικοί λένε ότι οι τότε ναυτικοί είχαν επαρκή όργανα, όπως η πυξίδα. Αυτό λέγεται διότι δεν εγνώριζαν το πώς ταξίδευαν οι πρώτοι ναυτίλοι. Η αλήθεια είναι άλλη. Αυτοί λοιπόν ταξίδευαν πολύ πλησίον της ακτής και μόνο ημέρα και με καλό καιρό. Φυσικά αυτό το είδος ταξιδιού δεν είναι τόλμημα δηλαδή να ταξιδεύουν από ακρωτήρι σε ακρωτήρι.

Το τόλμημα ήταν, όταν αυτοί απεφάσισαν να απομακρυνθούν από τη θέα της στεριάς. Έτσι μελέτησαν την μέθοδο που θα τους έλεγε το πού βρισκόταν και πώς να ξαναγυρίσουν από εκεί που έφυγαν.

Ήσαν με άλλα λόγια ικανοί να χρησιμοποιούν τον Ήλιο τ” αστέρια και τους ανέμους χωρίς την βοήθεια των μηχανικών επινοήσεων.

Ο Πυθέας δεν είχε Κανένα ιδιαίτερο ναυτιλιακό βοήθημα με την σημερινή έννοια. Ήταν όμως θαλασσοπόρος, αστρονόμος – παρατηρητής, γεωμέτρης, γεωγράφος,. ζωγράφος και συγγραφέας.

Υπολόγισε τα γεωγραφικά πλάτη διαφόρων πόλεων με τη βοήθεια γνώμονα δικής του επινοήσεως’, κατάρτισε γεωγραφικό χάρτη της Αγγλίας και των νησιών που βρίσκονται βόρεια της. Πρώτος περιέγραψε την Θούλη (Ισλανδία). Καθώς επίσης πρώτος ανακάλυψε το 320 π.Χ. ότι ο Πολικός Αστέρας δεν συνέπιπτε με τον Πόλο (μετάπτωσης των ισημεριών), με την χρήση διόπτρας πάλι δικής του επινόησης. Ανακάλυψε επίσης τη σχέση παλίρροιας με τις φάσεις της Σελήνης κλπ. Δεν ήταν φυσικά ο μοναδικός που απετόλμησε κάτι τέτοιο στη θάλασσα και δεν θα ήταν σωστό να πούμε ότι δεν είχε για την εποχή του κάποιο βοήθημα μια και ήταν ο κληρονόμος των προκατόχων του. Αυτός πρέπει να γνώριζε τί ήξεραν οι Έλληνες από πολύ παλαιότερα σχετικά με την ναυσιπλοΐα. Υπήρχαν π.χ. αρκετές γνώσεις γύρω από τις κινήσεις των αστέρων, και με πρακτικά όργανα έκαναν ουράνιες παρατηρήσεις.

Επίσης ο Πυθέας, δεν γνώριζε για τον περίπλου της Σκύλλας. Δηλαδή για τα δινορρεύματα του στενού της Μεσσήνας, όπως θα λέγαμε σήμερα οδηγίες στους ναυτιλομένους, αλλά δυνάμεθα να υποθέσουμε ότι είχε παρεμφερείς πληροφορίες. Εάν τότε υπήρχαν τέτοιες οδηγίες, θα υπήρχαν και υποτυπώδεις χάρτες, η ύπαρξη των οποίων δεν αναφέρονται. Ακόμη κι αν ο Πυθέας και οι σύγχρονοι του είχαν οδηγίες και χάρτες αναμφιβόλως δεν θα είχαν τις απαιτούμενες πληροφορίες για να καλύψουν περιοχές της Βορείου Αγγλίας, Παρ” όλα ταύτα, οι αρχαίοι ναυτίλοι εγνώριζαν την κατεύθυνση των νυχθημερόν όταν ο ουρανός ήταν καθαρός. Όταν υπήρχε συννεφιά έκριναν με αρκετή ακρίβεια την πορεία τους χρησιμοποιώντας τον άνεμο και την θάλασσα. Εγνώριζαν χαρακτηριστικά τον ζεστό άνεμο της Λιβύης που ερχόταν από την έρημο, τον Σιρόκο και τον Μιστράλ, ψυχρό και σφοδρό ΒΒΔ άνεμο του κόλπου της Μασσαλίας.

Μπορούσαν επίσης να υπολογίσουν την απόσταση. Τα πλοία τους είχαν μερικά μέσα δια την μέτρηση του χρόνου γνωστά ως κλεψύθρες. Μπορούσαν να υπολογίσουν την ταχύτητα από την κίνηση των κουπιών. Δηλαδή τον ρυθμό της κωπηλασίας ο οποίος υπολογίζει την ταχύτητα δια της αποστάσεως που διανύει το κουπί μέσα στο νερό.

Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιήθηκε πολύ αργότερα στους αγώνες κωπηλασίας μεταξύ των Κολλεγίων.

Τελειώνοντας τα της εποχής του Πυθέα (4ος π.Χ. αιώνας) έχουμε να πούμε ότι ο Πυθέας είχε διαπιστώσει φαινόμενα είκοσι αιώνες πριν από την μελέτη και την εξήγηση τους.

Η πρόοδος της τέχνης της ναυσιπλοΐας, ήλθε αργά-κατά την διάρκεια των πρώτων αιώνων της Χριστιανικής περιόδου. Σταμάτησαν όμως όλα κατά την διάρκεια της σκοτεινής περιόδου του Μεσαίωνα. Κατόπιν άρχισε πάλι να προχωράει όταν η Ευρώπη εισήλθε στ ην χρυσή εποχή των ανακαλύψεων.

Ο περίπλους της γης εμελετήθη και οργανώθηκε από τον Φερδινάρδο Μαγγελάνο, ένα Πορτογάλλο Ευπατρίδη, ο οποίος ταξίδεψε υπό σημαία Ισπανίας και ο οποίος ακολούθησε τα πλεονεκτήματα που έδιναν οι εξηγήσεις και οι γνώσεις του Πυθέα. Ο Μαγγελάνος υποστήριζε και το δικαιολογούσε ότι υπάρχει πέρασμα προς τον Ειρηνικό Ωκεανό στα μεγάλα Νότια πλάτη και το οποίον αναφερόταν εις την σφαίρα ή χάρτη του κόσμου του Martin Behaim, \εις την σφαίρα που κατασκευάστηκε από τον Johann Schoney της Νυρεμβέργης στα 1515 και εις τον χάρτη του κόσμου που σχεδιάστηκε τον ίδιο χρόνο από τον Leonardo Da Vinci. Επίσης απόκτησε περισσότερες πληροφορίες για το ταξίδι του από το Ruy Faleiro, αστρονόμο και χαρτογράφο, του οποίου οι χάρτες, οι οδηγίες προς τους ναυτιλομένους, οι ναυτικοί πίνακες και οι οδηγίες χρήσεως του αστρολάβου καθώς και της αστρονομικής ακτίνος η ράβδος του Ιακώβ, εθεωρούντο μεταξύ των καλλιτέρων διαθεσίμων της εποχής. Ο Faleiro υποστήριζε την εσφαλμένη μέθοδο προσδιορισμού του μήκους δια της αποκλίσεως.

Όταν ο Μαγγελάνος απέπλευσε στα 1519, στα εφόδια του περιλαμβανόταν: περγαμηνές, χάρτες για την χάραξη των πορειών, μία ουράνια σφαίρα, ξύλινους και μεταλλικούς Θέοδολίχους, ξύλινους ή μεταλλικούς αναγωγικούς (όργανον χρησιμεύον διά την μέτρηση υψών των ουρανίων σωμάτων) πυξίδες, μαγνητικές βελόνες, κλεψύθρες, ρολόγια εκκρεμή και ένα δρομόμετρον συρρόμενον από την πρύμη.

Έτσι τον 16ον αιώνα, ο ναυτίλος είχε ασαφείς χάρτες του τότε γνωστού κόσμου, μία πυξίδα να πηδαλιουχεί, όργανα με τα οποία μπορούσε να προσδιορίζει το πλάτος του, ένα δρομόμετρο να υπολογίζει την ταχύτητα, ορισμένες αγγελίες ναυτιλομένων και ηλιακούς και λοξοδρομικούς πίνακες.

Το μεγάλο εμπόδιο παραμένει ακόμη η ακριβής μέθοδος προσδιορισμού του μήκους.

Λίγα γνωρίζουμε για τα χρονόμετρα που είχε ο Μαγγελάνος, αλλά σίγουρα γνωρίζουμε ότι αυτά δεν εχρησιμοποιούντο για τον προσδιορισμό του μήκους. Διακόσια χρόνια αργότερα το χρονόμετρο μπήκε στην ενέργεια. Με αυτό ο ναυτίλος για πρώτη φορά ήταν ικανός να προσδιορίζει τό μήκος ακριβώς και φυσικά να γνωρίζει πλέον το στίγμα του.

Τα τρία ταξίδια ανακαλύψεων εκτελούμενα από τον James Cook του Βασιλικού Ναυτικού εις τον Ειρηνικό Ωκεανό μεταξύ 1768 και 1779 μπορούμε να πούμε ότι εσημείωσαν την αρχή της συγχρόνου ναυσιπλοΐας.

Κατά το πρώτο του ταξίδι ο Cook προμηθεύτηκε ένα αστρονομικό ρολόι και ένα ρολόι χειρός το οποίο δανείστηκε από ένα βασιλικό αστρονόμο. Με αυτά μπορούσε να προσδιορίζει το μήκος χρησιμοποιώντας την μέθοδο του καθορισμού της Σεληνιακής αποστάσεως. Κατά το δεύτερο ταξίδι του προμηθεύτηκε τέσσερα χρονόμετρα. Αυτά τα όργανα προσετέθησαν εις τα ήδη αποκτηθέντα κάνοντας τον Cook ικανό να ναυσιπλοεί τα πλοία του με ακρίβεια, την οποία δεν μπορούσαν να ονειρευτούν ο Πυθέας και ο Μαγγελάνος.

Κατά την περίοδο που ο Cook άρχισε τις εξερευνήσεις του, οι αστρονόμοι είχαν συνεισφέρει πολλά εις την πρόοδο της ναυσιπλοΐας και η αποδοχή της θεωρίας του ηλιοκεντρικού συστήματος έφερε στην δημοσιότητα το πρώτο επίσημο Almanac.

Με την αυξανόμενη κατανόηση της αποκλίσεως, η πυξίδα έγινε αξιόπιστη. Καλές ναυτικές σχολές ιδρύθηκαν και ειδικά εγχειρίδια βελτίωσαν και ελάττωσαν τα μαθηματικά της ναυτιλίας με τις ουσιώδεις εκδόσεις τους. Η ταχύτης δια μέσου του ύδατος μπορούσε να προσδιορισθεί με αρκετή ακρίβεια δια της χρήσεως κατόπιν των δρομομέτρων. Περισσότερο ενδιαφέρον υπήρξε η παραγωγή των πρώτων χρονομέτρων.

Το υπό του S.S. United States γενόμενο υπερατλαντικό ταξίδι τον Ιούλιο του 1952 έδειξε την πρόοδο της ναυσιπλοΐας κατά την διάρκεια των 175 ετών από τα ταξίδια του Cook. Το ταξίδι αυτό ήταν κάτι το ξεχωριστό από απόψεως ναυσιπλοΐας διότι είχε στην διάθεση του τα πλέον σύγχρονα όργανα και απέδειξε εμπράκτως ότι η ναυσιπλοΐα είχε γίνει πλέον επιστήμη.

Κάθε αξιωματικός είχε τον δικό του εξάντα και οι παρατηρήσεις του ήταν περισσότερο ακριβείς από του Cook. Αξιόπιστα χρονόμετρα, προϊόν πείρας εκατοντάδων ετών, ήσαν διαθέσιμα να προσδιορίσουν με ακρίβεια τον χρόνο παρατηρήσεως. Η γυροσκοπική πυξίδα έδειχνε τον αληθή Βορρά ασχέτως αποκλίσεως και παρεκτροπής.

Σύγχρονα κατάλληλα Almanacs εχρησιμοποιούντο δια να επιτύχουν τις συντεταγμένες διαφόρων ουρανίων σωμάτων με μια ακρίβεια μεγαλύτερη από ότι χρειάζεται. Ευκολόχρηστοι πίνακες ύψους και azimuth έδιναν στον ναυτίλο πληροφορίες να προσδιορίσουν την ευθεια θέσεως δια της μεθόδου του Marcg. Ακριβείς χάρτες ήσαν διαθέσιμοι για άγνωστα νερά. Πληροφορίες προς τους ναυτιλομένους σχετικώς με τις ακτές και τα λιμάνια αφίξεως, φαροδείκτες, οι οποίοι έδιναν τα χαρακτηριστικά διαφόρων βοηθημάτων των ακτών, πλοηγικοί χάρτες και ναυτιλιακά κείμενα για σχετικούς σκοπούς.

Η ηλεκτρονική τέλος έδωσε πολλούς τρόπους χρήσιμους στον Ναυτίλο. Τα δελτία καιρού και τα ωριαία σήματα τον έκαναν ικανό να ελέγχει τα χρονόμετρα του και να αποφεύγει την κακοκαιρία. Το ραδιογωνιόμετρο διαθέσιμο για την λήψη ραδιοδιοπτεύσεων και το ραδιοτηλέφωνο δια την επικοινωνία στην ξηρά και την θάλασσα. Το ηλεκτρικό ηχοβολιστικό έδειχνε το βάθος του ύδατος υπό την τρόπιδα, το ραντάρ της αποστάσεις και διοπτεύσεις των αντικειμένων με κλίμακα αποστάσεων, ακόμη και σε πυκνή ομίχλη. Με τη χρήση του Lovan ο ναυτίλος μπορούσε να προσδιορίσει το στίγμα του από τους εκπέμποντας σταθμούς από εκατοντάδες μίλια.

Έτσι φθάσαμε στα σύγχρονα τελειότατα μέσα όπως τα Satelites Navigators για να απλοποιηθούν και διευκολυνθούν όλες οι δυσκολίες που αντιμετώπισε κατά καιρούς ο ναυτιλόμενος.

 


Σχετικά άρθρα

Swiffy Output
Εφημερεύοντα Φαρμακεία ΑΤΤΙΚΗΣ